ΚΩΠΑΪΔΑ: Απο Υδάτινος Τόπος σε Γόνιμο Έδαφος

Ένα πράγμα, για το οποίο ο σημερινός Έλληνας μπορεί να υπερηφανεύεται, είναι η διδακτική μυθολογία και η πλούσια λαϊκή παράδοσή του. Κι ό,τι ανθρώπινο ή φυσικό φαινόμενο η λογική αδυνατούσε να εξηγήσει, το «παράλογο» των Ελλήνων λειτουργούσε.
Λέγεται, λοιπόν, ότι «δύο αδέρφια γίγαντες κατείχαν αυτόν τον τόπο. Ο ένας ήταν βοσκός και είχε τα βουνά ενώ ο άλλος ήταν γεωργός και δούλευε τα χωράφια στον κάμπο. Μάλωσαν τ’ αδέλφια και ο βοσκός βούλωσε τα ανοίγματα με μαλλιά από τα πρόβατα». Τότε, σχηματίστηκε η λίμνη, η οποία επρόκειτο να αποβεί με τα χρόνια κινητήριος μοχλός ανάπτυξης για την πόλη αλλά και χώρος εστίασης ασθενειών.

Ο Όμηρος, ως θεόπνευστος ποιητής, λέγει ότι «οι Κώπες βυθίστηκαν στο νερό και ύστερα αναδύθηκαν μέσα απ’ αυτό έδωσαν δε τη θέση τους σ’ ένα χωρίο που κτίστηκε μακριά από τον τόπο». Αργότερα, ο γεωγράφος Στράβων προσφέρει στον αναγνώστη, με ευγένεια λόγου, τα ακόλουθα:«Οι πεδιάδες, που απλώνονταν στο εσωτερικό της περιοχής, ξεκινώντας από τη γειτονική όχθη του Ευρίπου, σχηματίζουν μόνο μία πολύ χαμηλή κοιλάδα, που περιβάλλεται από βουνά σε όλα τα σημεία». Ο Γάλλος περιηγητής, τέλος, ο Πουκεβίλ, όταν επισκέφτηκε την περιοχή γύρω στο 1805, εκφράζει με ενδιαφέρον απόψεις, ότι «η λίμνη Κωπαίδα, που έχει ονομασθεί διαδοχικά Ορχομενός και Κηφισός, τώρα λέγεται Τοπολιάς. Πάντως η περιοχή ήταν πλούσια σε άργιλο και άμμο, έτοιμη να προσφέρει τροφή και ζωή, αν γίνονταν απαραίτητα έργα».Βέβαια με την ίδρυση του νεοελληνικού κράτους ( 1830) κανένας έλλογος πολίτης της χώρας δεν πίστευε, αμέσως, στην καλυτέρευση των συνθηκών της ζωής του. Αυτή ήταν η πραγματικότητα.

Η Ελλάδα, όμως, εκείνα τα χρόνια έδειχνε ως εύφορο τοπίο, δελεαστικό για εκμετάλλευση και επενδύσεις από ντόπιους και ξένους επιχειρηματίες. Πράγματι, το 1833 οι Tips και Έιχταλ προτείνουν την αποξήρανση της λίμνης, χωρίς να έχουν απήχηση οι προτάσεις τους. Το 1838 γίνεται η αρχή των πρώτων έργων. Κι όπως ήταν ακυβέρνητο πλοίο η χώρα, η διαμάχη μεταξύ Άγγλων και Γάλλων κεφαλαιούχων, για την ανάληψη των έργων, γίνεται αισθητή το 1865, μετά την έξωση του Όθωνα Α’.

Εκείνο το διάστημα (1865-1870), το αγροτικό ζήτημα φουντώνει, με έκδηλη την πολιτική αγωνία των μετοθωμανικών κυβερνήσεων ( Κουμουνδούρου, Δεληγιάννη, Τρικούπη). Η αποξήρανση της λίμνης της Κωπαϊδας επιταχύνεται. Το 1882 υπογράφεται μεταξύ της ελληνικής κυβέρνησης και της γαλλικής εταιρείας σύμβαση, που παραχωρούνταν 15.000 στρέμματα για την αποκατάσταση ακτημόνων. Γύρω στα 1886 εγκαινιάζονται με ελπίδα και χαρά τα έργα της αποξήρανσης. Από τότε δε μέχρι το 1953, που επιτυγχάνεται η μετάβαση του κωπαϊδικού τοπίου στο ελληνικό κράτος και το μοίρασμα της γης στους αγρότες, πολλές αντιθέσεις δημιουργήθηκαν ανάμεσα στη διεύθυνση της Εταιρείας «Lake Copais Co» και των ακτημόνων-γεωργών. Ο βουλευτής Βοιωτίας, Λιβαδίτης δικηγόρος, Δημήτριος Παπασπύρου υπήρξε ο πρωταγωνιστής των μεγάλων αγώνων για την απαλλοτρίωση της Κωπαϊδας. Με Βασιλικό Διάταγμα στις 23 Αυγούστου 1953 επικυρώθηκε σύμβαση του Ελληνικού Κράτους με την Αγγλική Εταιρεία να εξαγοράσει το κράτος, για ένα εκατομμύριο οχτακόσιες χιλιάδες στερλίνες, όλη την περιουσία της Εταιρείας που υπήρχε στην Κωπαϊδα. Τον ίδιο χρόνο με Ν.Δ. 2643/1953 «περί παραχωρήσεως προς αποκατάστασιν καλλιεργητών των γαιών του Κωπαϊδικού πεδίου» μοιράστηκε σε 12.500 οικογένειες από τα γύρω χωριά. Ύστερα από τόσους και τόσους αγώνες, τον κάμπο της Κωπαϊδας δε θα τον καλλιεργούσαν δουλοπρεπικά οι Έλληνες αγρότες. Θα ήταν πια και δικό τους κτήμα, που, δυστυχώς δεν το σεβάστηκαν και δεν το σέβονται!